Pytanie. Spółdzielnia mieszkaniowa wystawia faktury dla właścicieli lokali użytkowych (zarówno członków, jak i osób spoza spółdzielni) za koszty związane z eksploatacją i utrzymaniem lokalu. Właścicielami jednego z takich lokali jest małżeństwo, które nabyło spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu użytkowego w ramach wspólności majątkowej. Oboje są członkami spółdzielni. Jeden z małżonków zwrócił się z prośbą o umieszczanie na fakturach jego numeru NIP oraz nazwy firmy, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą i chce, aby faktury za lokal użytkowy wystawiane były na jego firmę. Czy spółdzielnia, na wniosek jednego z małżonków, może wystawiać faktury (zgodnie z art. 106e ustawy o VAT) wyłącznie na dane tego małżonka prowadzącego działalność gospodarczą, mimo że lokal stanowi wspólny majątek obojga małżonków?
Odpowiedź. Jeżeli lokal użytkowy w rzeczywistości będzie służył wykonywanej przez jednego z małżonków działalności gospodarczej, to prawidłowe będzie ujęcie na fakturach za eksploatację i utrzymanie lokalu użytkowanego danych firmy małżonka.
Uzasadnienie. Celem faktury jest przede wszystkim udokumentowanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, zarówno pod względem przedmiotu transakcji, jak i podmiotów biorących w niej udział. Są one dokumentem o charakterze sformalizowanym i muszą być wystawione zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Faktura jest prawidłowa pod względem materialnym wtedy, gdy odzwierciedla rzeczywiste zdarzenie gospodarcze. Oznacza to, że nie można uznać jej za prawidłową, jeśli przedstawia sytuację, która w rzeczywistości nie miała miejsca, różni się od faktycznego przebiegu zdarzenia albo dotyczy innych podmiotów niż te, które faktycznie uczestniczyły w transakcji. Tylko błędy merytoryczne na fakturze (np. dotyczące faktycznego przedmiotu, wartości lub stron transakcji) mogą mieć wpływ na rozliczenie podatku, przez co mogą wpłynąć na podstawę opodatkowania lub prowadzić do błędnego obliczenia kwoty podatku.
W analizowanym przypadku należy przyjąć, że jeżeli lokal użytkowy (będący przedmiotom ustawowej wspólności majątkowej małżonków) w rzeczywistości będzie służył wykonywanej przez jednego z małżonków działalności gospodarczej, to prawidłowe będzie ujęcie na fakturach za eksploatację i utrzymanie lokalu użytkowanego danych firmy tego małżonka, wynikających z art. 106e ust. 1 ustawy o VAT.
Warto również zwrócić uwagę pogląd przedstawiony przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 17 lutego 2021 r. (sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.6.2021.1.AMO). W myśl tej interpretacji, jeśli jeden z małżonków jest podatnikiem VAT i lokal mieszkalny jest wykorzystywany do prowadzenia jego działalności gospodarczej, dopuszczalne jest, aby na dokumencie za eksploatację lokalu znalazły się dane działalności gospodarczej, w tym numer identyfikacji podatkowej małżonka, o którym mowa w art. 106e ust. 1 pkt 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54 poz. 535; dalej: ustawa o VAT). Jednocześnie, jeżeli w spółdzielni obowiązuje regulamin określający zasady ustalania opłat za użytkowanie lokali, zgodnie z którym małżonkowie będący współwłaścicielami lokalu otrzymują dokument wystawiony na oboje, to nie ma przeszkód, aby zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT na tym dokumencie znalazły się dane obojga małżonków wraz z numerem NIP małżonka prowadzącego działalność gospodarczą.
Marcin Szymankiewicz
doradca podatkowy